16 Haziran Dünya Deniz Kaplumbağaları Günü

Dünya Deniz Kaplumbağaları Günü, 2000 yılından bu yana her yıl 16 Haziran’da kutlanmaktadır. Bu tarihin seçilmesi tesadüf değildir — ünlü deniz kaplumbağası araştırmacısı Archie Carr’ın doğum gününe denk gelmektedir. Carr, 16 Haziran 1909 tarihinde dünyaya gelmiştir.

Bu özel günün temel amacı, dünya genelinde deniz kaplumbağalarının karşı karşıya olduğu sorunlara dikkat çekmektir. Son yıllarda insan faaliyetleri nedeniyle bu canlıların sayısında ciddi bir azalma yaşanmıştır. Okyanuslardaki plastik kirliliği, gürültü, yapay aydınlatma ve plajlardaki insan yoğunluğu, dişi kaplumbağaların yumurtalarını bırakmasını zorlaştırmakta; bazıları yumurtlama sürecini tamamlayamadan denize geri dönmektedir. Birçok kaplumbağa, denizanalarına benzediği için plastik atıkları yutarak hayatını kaybetmektedir. Her yıl binlerce deniz kaplumbağası balık ağlarına takılarak boğulmaktadır. Ayrıca yumurtaların yasa dışı şekilde toplanıp satılması da önemli bir tehdittir. Doğada ise yetişkin kaplumbağaların en büyük doğal düşmanı genellikle büyük köpekbalıklarıdır; yumurtalar ve yavrular ise balıklar, kuşlar, köpekler, yengeçler ve diğer yırtıcılar tarafından avlanmaktadır.

Türkiye kıyılarında iki deniz kaplumbağası türü yaşamaktadır: iribaş deniz kaplumbağası (Caretta caretta) ve yeşil deniz kaplumbağası (Chelonia mydas). Her iki tür de koruma altındadır ve Kırmızı Liste’de yer almaktadır.

Yeşil deniz kaplumbağası adını, kabuğunun altındaki yağ dokusunun yeşilimsi renginden almaktadır. Dış kabuğu ise kahverengi veya neredeyse siyah tonlarda olabilir. Bu tür, diğer deniz kaplumbağalarından farklı olarak çoğunlukla bitkisel besinlerle beslenmesiyle dikkat çeker.

Deniz kaplumbağalarının birçok ilginç özelliği vardır: 4–7 saat uyuyabilir ve yaklaşık 10 saat boyunca nefes almadan su altında kalabilirler. Tüm deniz kaplumbağası türleri koruma altındadır. Yavruların cinsiyeti yumurtaların kuluçka sıcaklığına bağlıdır — 31 °C’de genellikle dişiler, 27,7 °C’de ise erkekler oluşur; bu değerler arasında ise karışık cinsiyetler görülebilir. Küresel ısınma nedeniyle dişi bireylerin sayısında artış yaşanmakta, bu da türün geleceğini tehdit etmektedir. Ayrıca deniz kaplumbağaları başlarını ve yüzgeçlerini kabuklarının içine çekemezler, yalnızca sıcak tropikal ve subtropikal sularda yaşarlar ve en büyük yeşil deniz kaplumbağaları 400 kg’a kadar ulaşabilir.

Bu canlıların yaşam döngüsü oldukça kırılgandır: yavruların yalnızca yaklaşık %1’i yetişkinliğe ulaşabilmektedir; çoğu, yumurtadan çıktıktan sonraki ilk günlerde yırtıcılar tarafından avlanır. Deniz kaplumbağalarında yavru bakımı yoktur. Buna rağmen, yaşam süreleri 80 yıla kadar uzayabilir.

Deniz kaplumbağaları, okyanusların kadim ve büyüleyici canlılarıdır ve yaşamları doğanın dengesiyle doğrudan bağlantılıdır. Onları korumak yalnızca bir türü değil, tüm deniz ekosistemini korumak anlamına gelir. Bugün onlar hakkında ne kadar çok bilgi edinirsek, yarın da bu dünyada var olmaları için o kadar büyük bir şansa sahip olurlar.

Sorun Nasıl Bildirilir?