Yeşil Kaplumbağa Koruması

Yeşil deniz kaplumbağası dünyanın en tanınmış ve en güzel deniz kaplumbağalarından biridir. Bilimsel adı Chelonia mydas'tır. Adına rağmen kabuğu her zaman yeşil değildir; zeytin yeşili, kahverengi veya gri tonlarında olabilir. İsim, kabuk altındaki yağın yeşilimsi renginden gelmektedir.

Yeşil kaplumbağalar dünya genelinde ılıman tropikal ve subtropikal denizlerde yaşar. Akdeniz, Kızıldeniz, Atlantik, Hint ve Pasifik okyanuslarında rastlanabilirler. Türkiye'nin Akdeniz kıyısı da önemli bir yuvalama alanıdır; özellikle Adana ve Mersin plajları öne çıkar.

Bunlar en büyük deniz kaplumbağaları arasındadır. Yetişkin bir yeşil kaplumbağa 1,5 metreye kadar büyüyebilir ve 150–250 kg ağırlığa ulaşabilir. Mükemmel yüzücülerdir ve göç sırasında binlerce kilometre kat edebilirler.

Yeşil kaplumbağalar yaklaşık 60–80 yıl, hatta daha uzun süre yaşar. Genç kaplumbağalar küçük deniz hayvanlarıyla beslenir; yetişkinler ise büyük ölçüde otçul olur ve deniz çimi ile alg yerler. Bu sayede deniz ekosistemlerinin ve su altı çayırlarının sağlıklı kalmasına yardımcı olurlar.

Her yaz dişiler, bir zamanlar kendilerinin doğduğu plajlara geri döner. Geceleri karaya çıkar ve kuma yaklaşık 80–120 yumurta bırakırlar. Birkaç hafta sonra küçük kaplumbağalar ortaya çıkar. Bu yavru kaplumbağalar çok savunmasızdır: yırtıcılar, çöpler, yapay aydınlatma ve insan faaliyetleri nedeniyle pek çoğu denize ulaşamaz.

Yeşil deniz kaplumbağası uzun yıllar boyunca nesli tehlike altında olan bir tür olarak kabul edildi. Ancak ekolojistlerin, bilim insanlarının ve gönüllülerin yıllarca süren çalışmaları sayesinde Uluslararası Doğa Koruma Birliği (IUCN) 2025 yılında türün küresel statüsünü "En Az Endişe Verici" (Least Concern) olarak değiştirdi. Bu, doğa koruma faaliyetlerinde önemli bir başarı oldu.

Ancak bu, kaplumbağaların artık korumaya ihtiyaç duymadığı anlamına gelmez. Akdeniz popülasyonu da dahil olmak üzere bazı bölgesel popülasyonlar hâlâ savunmasız durumdadır ve izlenmektedir. Yeşil deniz kaplumbağaları uluslararası anlaşmalar ve pek çok ülkenin yasaları kapsamında koruma altında olmaya devam etmektedir.

Yeşil kaplumbağalar için başlıca tehditler; plastik atıklar, balık ağları, deniz kirliliği, plajların tahrip edilmesi ve iklim değişikliğidir. Sudaki plastik özellikle tehlikelidir: kaplumbağalar plastik torbaları denizanası sanarak yutabilir.

Gönüllüler yuvalama sezonunda yeşil kaplumbağaları korumaya yardımcı olur.

Bunlar:
• yuvaları bulur ve işaretler;
• kümesleri özel çitlerle korur;
• plajların temiz kalmasını sağlar;
• yavru kaplumbağaların güvenle denize ulaşmasına yardımcı olur;
• insanlara doğayı koruma önemini anlatır;
• gözlem yapar ve bilim insanları için veri toplar.

Gönüllülerin, ekolojistlerin ve duyarlı insanların çalışmaları sayesinde yeşil deniz kaplumbağaları popülasyonlarını koruma ve gezegenimizin denizlerinde yaşamaya devam etme konusunda daha fazla şansa sahip olmaktadır.